Wie krijgt het huis bij een scheiding?

Veel mensen denken dat er een vaste wet bestaat over wie het huis krijgt bij een scheiding. Dat is niet zo. Wie in de gezinswoning mag blijven of wie ze uiteindelijk overneemt, hangt af van jullie concrete situatie, niet van een algemene regel.

Drie zaken bepalen samen wat mogelijk is: op wiens naam de woning staat (de eigendom), of jullie gehuwd, wettelijk samenwonend of feitelijk samenwonend zijn, en welk huwelijksvermogensstelsel van toepassing is. Pas als die drie punten helder zijn, weet je welke opties er op tafel liggen.

We zijn geen makelaar, notaris of advocaat en we geven geen juridisch of fiscaal advies. Voor de juiste toepassing op jullie situatie is je eigen notaris of advocaat de aangewezen persoon. Wat hieronder staat, geeft je vooral een helder algemeen beeld.

De eerste vraag is altijd: van wie is het huis? Staat de woning enkel op naam van een van beiden, en bezat die persoon ze al voor de relatie, dan ligt dat anders dan wanneer jullie ze samen kochten. Je vindt dat terug in de aankoopakte bij de notaris.

Ook jullie samenlevingsvorm speelt mee. Ben je gehuwd, dan bepaalt het huwelijksvermogensstelsel veel. Bij een gemeenschapsstelsel valt een gezinswoning die tijdens het huwelijk werd gekocht vaak in de gemeenschap. Bij scheiding van goederen blijft ieder eigenaar van wat op zijn naam staat. Bij wettelijk en feitelijk samenwonenden telt vooral wie op de akte staat en ieders inbreng.

• Gehuwd: het huwelijksvermogensstelsel bepaalt of de woning gemeenschappelijk of eigen is.
• Wettelijk samenwonend: ieder blijft eigenaar volgens de akte, en de gezinswoning geniet een bijzondere bescherming.
• Feitelijk samenwonend: enkel wie op de akte staat, is juridisch eigenaar.

Als duidelijk is wie eigenaar is, blijven er in de praktijk drie wegen over voor de woning. Welke het best past, hangt af van jullie financiële situatie en van wat jullie samen willen.

• Samen verkopen: jullie verkopen de woning en verdelen de opbrengst na aftrek van de openstaande hypothecaire lening. Zo krijgen jullie allebei een propere lei en een duidelijke afsluiting.
• Een van beiden koopt de ander uit: wie in het huis blijft, betaalt de andere partner zijn of haar deel uit. Daarvoor moet die persoon de woning kunnen financieren en meestal het ontslag van de hoofdelijke aansprakelijkheid bij de bank in orde brengen, zodat de vertrekkende partner niet langer meetekent voor de lening.
• Tijdelijk in onverdeeldheid blijven: jullie blijven samen eigenaar, bijvoorbeeld tot de kinderen wat groter zijn. Dit vraagt duidelijke afspraken over wie er woont, wie de kosten draagt en tot wanneer die regeling loopt.

Bij een uitkoop of een verkoop tussen ex-partners is er in Vlaanderen doorgaans verdeelrecht verschuldigd op het deel dat overgaat. De precieze berekening en het juiste bedrag bespreek je met je notaris, want dat hangt van jullie situatie af.

Bij een scheiding met een woning is de notaris bijna altijd betrokken. Hij of zij stelt de aankoopakte op wanneer een van beiden de ander uitkoopt, of de verkoopakte wanneer jullie samen verkopen. De notaris rekent ook uit wat er nog aan de bank moet worden terugbetaald en zorgt voor de verdeling van wat overblijft.

Daarnaast begeleidt de notaris de verdeling van de onverdeeldheid en legt hij of zij de gemaakte afspraken vast. Ben je gehuwd, dan komt de notaris ook in beeld voor de vereffening en verdeling van het huwelijksvermogen. Voor vragen over jullie rechten kan een advocaat je bijstaan.

Een opkoper kan helpen in de stap ervoor. Hij kan je snel een concreet, vrijblijvend bod op de woning geven, zodat jullie weten met welk bedrag je kan rekenen. De officiële afhandeling verloopt daarna netjes via de notaris.

Een scheiding gaat niet enkel over cijfers. De gezinswoning is de plek waar jullie leven zich afspeelde, en dat maakt de knoop om ze te verkopen of over te nemen extra zwaar. Dat gevoel is normaal, en het is verstandig om die beslissing niet te overhaasten.

Zijn er kinderen, dan speelt hun stabiliteit mee. Soms kiezen mensen er bewust voor om nog even in onverdeeldheid te blijven, zodat de kinderen in hun vertrouwde omgeving kunnen blijven. In andere gevallen brengt een snelle, zekere verkoop net de rust die iedereen nodig heeft om verder te gaan.

Wat jullie ook kiezen, het helpt om eerst een helder beeld te hebben van wat de woning opbrengt. Met een vast bod in de hand leg je de opties rustig naast elkaar, zonder de druk van een langlopende verkoop of van bezichtigingen tijdens een moeilijke periode.