Ontslag uit hoofdelijke aansprakelijkheid bij scheiding: de hypotheek op één naam

Toen jullie samen een woning kochten en samen de kredietakte tekenden, werden jullie allebei hoofdelijk aansprakelijk voor de lening. Dat is een sterk woord met een concrete betekenis: de bank mag elk van jullie apart aanspreken voor het volledige openstaande bedrag, niet alleen voor de helft. Wie feitelijk betaalt, maakt voor de bank niet uit.

Die aansprakelijkheid stopt niet vanzelf bij een scheiding. Ook al verhuist een van jullie, ook al staan de afspraken netjes in een echtscheidingsakkoord, tegenover de bank blijven jullie allebei even aansprakelijk. Betaalt je ex de maandelijkse aflossing niet meer, dan kan de bank bij jou aankloppen voor het geheel. En zolang die schuld op jouw naam blijft staan, weegt ze mee wanneer je later zelf een nieuwe woning of lening zou willen. Daarom is het losmaken van die gedeelde schuld een van de belangrijkste dingen om te regelen bij een scheiding.

Ontslag uit hoofdelijke aansprakelijkheid betekent dat de bank een van de twee kredietnemers uit de lening haalt. Vanaf dat moment draagt de overblijvende partner de hypotheek volledig alleen, en is de vertrekkende partner tegenover de bank niet langer aansprakelijk.

Meestal hoort dit samen bij het overnemen van de woning. Een van jullie wil in het huis blijven wonen, koopt het aandeel van de ander uit, en neemt de lening over. De bank moet dan twee dingen willen doen: de lening op één naam zetten en de vertrekkende partner uit zijn verplichtingen ontslaan. Dat gebeurt schriftelijk. Zonder dat papier blijf je aansprakelijk, wat er ook in jullie onderlinge afspraken staat.

Belangrijk om te weten: een onderlinge afspraak tussen jullie tweeën bindt de bank niet. Jullie kunnen perfect afspreken dat je ex de lening alleen betaalt, maar zolang de bank je niet formeel ontslaat, blijft de bank je aanspreken als het misloopt.

De kern van het verhaal is de draagkracht van wie in het huis blijft. De bank kijkt of die persoon de volledige lening op zijn eentje kan afbetalen, zonder het inkomen van de vertrekkende partner. Dat is een strengere toets dan destijds, want een gezin met één inkomen leent nu eenmaal minder makkelijk dan een gezin met twee.

De bank beoordeelt onder meer:

• het inkomen van de blijvende partner en hoe stabiel dat is;
• de jobzekerheid en het soort contract;
• eventuele andere kredieten en vaste lasten;
• de verhouding tussen de maandlast en het inkomen.

Vaak komt er bij een overname nog een extra last bij. Wie blijft, moet meestal ook het aandeel van de ander uitkopen. Als daarvoor extra geleend moet worden, verhoogt dat de maandlast en dus de nodige draagkracht. Ook de schuldsaldoverzekering wordt in de meeste gevallen herbekeken, omdat die vaak op twee hoofden liep en nu op één persoon verder moet.

Hier knelt het schoentje bij veel scheidingen. De bank is niet verplicht om iemand uit de hoofdelijke aansprakelijkheid te ontslaan. Ze bepaalt zelf onder welke voorwaarden ze geld uitleent, en ze weegt haar eigen risico af. Twee handtekeningen op de lening geven haar twee mensen om aan te spreken. Een van die twee laten vallen betekent minder zekerheid, en dat doet ze alleen als de overblijvende kredietnemer voldoende solvabel is.

Voor veel mensen is precies dat het probleem. Wat vroeger als koppel goed te dragen was, blijkt met één inkomen te zwaar. De bank rekent, komt tot de conclusie dat de last te hoog is in verhouding tot het inkomen, en weigert het ontslag. Je ex kan dan misschien wél in het huis blijven wonen, maar jij blijft mee aansprakelijk voor de lening. Dat is een ongemakkelijke situatie: je draagt het risico van een woning waar je niet woont en waarvan je geen eigenaar meer wil zijn.

Wordt het ontslag geweigerd, dan zijn er in de praktijk maar een paar wegen. De blijver zoekt een herfinanciering bij een andere bank, brengt extra waarborgen aan, of jullie besluiten samen de woning te verkopen. Die laatste optie maakt in één beweging de gedeelde schuld voor jullie allebei ongedaan.

Als de overname op de draagkrachttoets strandt, is verkopen vaak de rustigste oplossing. Bij een verkoop wordt met de opbrengst eerst het openstaande krediet afgelost. Wat overblijft, verdelen jullie volgens jullie situatie. En, minstens even belangrijk, de hoofdelijke aansprakelijkheid verdwijnt voor jullie allebei zodra de lening is terugbetaald. Geen van jullie blijft dan nog aan die schuld vasthangen.

Verkopen brengt zelf ook kosten mee. Wie de woning niet verkoopt maar overneemt, betaalt in België het zogenaamde verdeelrecht, in de volksmond de miserietaks. In Vlaanderen bedraagt dat tarief bij een echtscheiding of het einde van een wettelijke samenwoning 1% (2,5% in andere gevallen). In Brussel is het 1%. In Wallonië is het algemene tarief sinds 2026 verhoogd naar 3%, maar bij een echtscheiding of het einde van een wettelijke samenwoning geldt daar nog steeds het verlaagde tarief van 1%. Dat verdeelrecht wordt bij een volledige verdeling berekend op de volledige waarde van de woning, niet enkel op het overgedragen deel. Bij een gewone verkoop aan een derde speelt dat verdeelrecht niet. De precieze tarieven en jouw situatie bespreek je best met je notaris.

Een verkoop kan via een makelaar op de gewone markt, of via een opkoper wanneer je snel zekerheid wil zonder maandenlange bezichtigingen. Wij verkopen zelf geen woningen. Als vergelijker leggen we opkopers naast elkaar zodat je een eerlijk beeld krijgt van wat je huis kan opbrengen, zonder dat je aan één partij vastzit.

Zowel bij een overname als bij een verkoop komt de notaris in beeld. Wanneer een van jullie de woning overneemt, treden jullie uit onverdeeldheid via een notariële verdelingsakte. De notaris regelt de eigendomsoverdracht, en de bank regelt apart het krediet en het eventuele ontslag uit de hoofdelijke aansprakelijkheid. Dat zijn twee sporen die naast elkaar lopen.

Om het ontslag te kunnen beoordelen, vraagt de bank doorgaans:

• een aanvraag tot ontslag uit hoofdelijke aansprakelijkheid;
• bewijzen van inkomen en tewerkstelling van de blijvende partner;
• een overzicht van andere lopende kredieten en lasten;
• een schatting of waardebepaling van de woning;
• het echtscheidingsakkoord of de regeling over de gezinswoning.

Reken op enige tijd tussen de aanvraag en het antwoord van de bank. Omdat er een dossierbehandeling en soms aanpassingen aan de verzekering bij komen, kunnen er ook kosten aan verbonden zijn. De juridische, fiscale en financiële kant verschilt van dossier tot dossier, dus laat je begeleiden door je eigen notaris, en waar nodig een advocaat of boekhouder. Deze gids informeert je, maar vervangt dat persoonlijk advies niet.